نحوه دم کردن چای

  • چای، نوشیدنی بسیاری از مردم است اما از مرحله دم کردن تا هنگام نوشیدن آن هم مثل هر کار دیگری باید آداب و روشهایی خاص را پی گرفت تا به نتیجه‌ای بهتر و صحیح‌تر رسید. اگر می‌خواهید از مصرف همان چایی که در آشپزخانه دارید نیز لذت بیشتری ببرید، خواندن راهنمایی‌های پی‌آمده را از دست ندهید.
  • سرامیک لعابدار و ظروف شیشه‌ای نیز در مراتب بعدی مناسبند اما سعی کنید از کتری‌های آلومینیومی، ظروف مسی یا برنجی استفاده نکنید. این ظروف اگرچه در قدیم استفاده می‌شده‌اند، افزون بر آن‌که مزه، طعم و حتی عطر چای را عوض می‌کنند، به سبب ایجاد واکنش شیمیایی برای حفظ سلامت مناسب نیستند (به عنوان مثال تانن محلول در چای با آهن موجود در قوری استیل).

انتخاب قوری مناسب

جنس قوری تاثیر مستقیمی روی طعم چای دارد. شاید باور نکنید اما برخی از ظروف باعث می شوند تا چای بیش از اندازه دم کشیده و کهنه یا جوشیده شود. که در نتیجه طعم و عطر خود را از دست می دهد.

مزایا و معایب قوری های مختلف

  • شیشه ای: برای دیدن رنگ چای مناسب است اما گرما را در خود نگه نمی دارد و موجب می شود تا چای سریعا سرد شود.
  • سرامیکی: برخلاف قوری های شیشه ای، انواع سرامیکی به خوبی گرما را در خود نگه می دارند و بو هم نمی گیرند. به این مفهوم که می توانید در یک قوری انواع گوناگونی از چای ها را بدون نگرانی از مزه گرفتن آن ها، درست کنید.
  • چینی: قوری های چینی هم مزه به خود نمی گیرند. اما از آنجا که قوری چینی از انواع سرامیکی نازک تر است، قادر نیست برای مدت طولانی گرما را در خود حفظ کند. این قوری ها برای چای های سبک همانند چای سفید یا چای سبز مناسب هستند و کمتر برای چای های سبز یا دمنوش ها مورد استفاده قرار می گیرند.
  • سفالی: این قوری ها به خوبی گرما را در خود نگه می دارند اما از آن جا که سریع بو و مزه محتویات خود را جذب می کنند، بهتر است فقط برای یک نوع چای از آن استفاده کنید.
  • چدنی: این قوری ها برای زمان بسیار طولانی می توانند چای را گرم نگه دارند، اما در عین حال، ممکن است چای خیلی سریع بوی کهنگی گرفته و طعم جوشیده بگیرید. این قوری ها برای چای سیاه و دمنوش های گیاهی مناسب هستند.

نکات مهم دیگر

  • در صورتی که پیش از ریختن چای در قوری یا کتری آن را کمی زیر شیر آب گرم بگیرید تا جداره و محفظه آن اندکی گرم شود، چای بهتر و زودتر دم می‌آید.
  • اگر می‌خواهید از خود یا مهمانانتان بهتر پذیرایی کنید، یادتان باشد آب سرد در سماور بریزید. احتمالا پیش آمده که بر سطح چای درون استکان یا فنجان خود لکه‌هایی مثل اثرات چربی ببینید. این لکه‌ها نشان می‌دهد آب گرم یا حتی داغ در سماور ریخته شده. استفاده از آب گرم برای زود جوش آمدن سماور، علاوه بر کاهش کیفیت و مزه، به شکل و ظاهر چای هم لطمه می‌زند.
  •  بهتر است از ظرف، کتری یا قوری، و حتی فنجان‌های چینی برای دم کردن یا نوشیدن چای استفاده کنید.
  • بهتر است در هر مرتبه دم کردن چای، آب سماور را عوض کنید. آبی که به مدت طولانی یا چند بار جوشیده طعم و خاصیت چای را کاهش می‌دهد.
  • برای دم کردن چای سیاه بگذارید آب درون سماور کاملا به جوش آید سپس آن را روی چای ریخته و دقایقی برای دم کشیدن صبر کنید. برعکس، برای دم کردن چای سبز، آب به هیچ وجه نباید بجوشد و حرارتی در حد 10 درجه هم برای آن کافی است. این آب را روی چای سبز درون فنجان یا قوری بریزید و چند دقیقه در آن را گذاشته، سپس کیسه را خارج کرده یا برگ‌ها را صاف کنید و نوش جان فرمایید.
  • با توجه به نوع چای، زمان دم آمدن آن متفاوت است.
  • چای سبز بین سه تاپنج دقیقه دم می‌کشد. اگر چای بسته‌بندی شده خریده‌اید در قسمت توضیح مشخصات یا طریقه دم کردن، باید زمان مناسب آن هم ذکر شده باشد.
  • برای چای سیاه، این زمان در آنها که به «زود دم» معروفند کمتر از پنج تاهفت دقیقه نیست. دم کشیدن برخی چای‌های موسوم به «دیر دم» نیز بین ده تا 16 دقیقه به درازا می‌انجامد. برای حفظ کیفیت و خاصیت چای بیش از این نباید عمل صاف کردن را به تاخیر انداخت.
  • صاف نکردن چای در میان ما ایرانی‌ها رواج بسیار دارد و از آن دست عادت‌های غلطی به شمار می‌رود که شنیدن اصطلاح «جوشیده» و تشخیص معنا و حتی مزه آن برای نوجوانان و جوانان هم نیازی به توضیح بیشتر ندارد.
  • ما عادت داریم هزینه و زمانی را صرف کنیم تا چایی مناسب و خوش‌رنگ‌وعطری دم کنیم اما فقط به قدر یکی‌دو استکان اول، از آن سود واقعی و لذت جانبی می‌بریم! برای آن‌که جلوی ضرر مالی و خالی شدن جیبتان را بگیرید و مزه چای تازه‌دم را همواره حفظ کرده باشید بلافاصله پس از دم کشیدن چای، قوری را از بخار سماور، گرم‌کن برقی یا شعله دور کنید و چای درون آن را در قوری یا کتری دیگری بریزید تا تفاله یا پوره آن جدا شود.
  • برای قوری دوم، روپوش یا پوششی کیسه‌ای در اندازه و قالب مناسب تهیه کنید تا از سرد شدن سریع چای جلوگیری کند و مدتی بیشتر گرما را در خود نگاه دارد. این چای، دیگر جوشیده و بی‌خاصیت و تا مدتی طولانی‌تر بدطعم نخواهد شد و هزینه خرید یا وقت و تلاش خود را هم هدر نداده‌اید .
  • یکی دیگر از عادت‌های غلط ما در نوشیدن چای همراهی آن با قند یا شکر است. قند و شکر محلول در چای خواص مفید آن را از بین می‌برد و در برخی موارد مضراتی هم در پی دارد. اگر نمی‌توانید، کم‌کم، خودتان را عادت دهید چای را بدون قند بنوشید. پس از مدتی قند را کاملا کنار خواهید گذاشت و بامزه واقعی چای بیشتر کنار خواهید آمد؛ فواید درمانی، دارویی و حتی اقتصادی بیشتری هم نصیبتان می‌شود!
  • از آبی که چند بار جوشیده است استفاده نکنید، زیرا اکسیژن و مواد معدنی خود را از دست داده است و روی کیفیت چای اثر می‌گذارد. بهتر است از آب تازه برای دم کردن چای استفاده کنید.
  • کیفیت آبی که چای در آن دم می‌کشد، تاثیر زیادی در عطر و طعم چای دارد. مناسب‌ترین آب برای دم کردن چای آب چشمه سالم یا آب تصفیه شده است
  • چای انواع مختلفی دارد و دمای آب برای دم کردن هرکدام از آن‌ها متفاوت است. اما برای دم کردن چای سیاه که متداول ترین نوع چای میان مصارف معمولی است، بهتر است دمای آب به نقطه جوش رسیده باشد. برای دم کردن چای سبز به دلیل اینکه برگ‌های آن نازک‌تر است دمای آب بهتر است زیر و نزدیک صد درجه باشد.

مرحله پایانی

مقدار حجم چای بستگی به تعداد استکان چای مورد نیاز دارد که باید متناسب با آب قوری و اندازه قوری باشد. قوری چای هر چقدرگنجایش بیشترداشته باشد، برای دم کشیدن چای مناسب تر است. برای طبخ چای، باتوجه به نوع چایی خشک، مقدارچایی که برمبنای قاشق غذاخوری درقوری ریخته میشود، متفاوت است ولی حداقل دو تا سه قاشق غذاخوری پر، برای تهیه هر وعده دم کردن نوشیدنی چای لازم است. سپس مقدارکمی آب سرد در قوری ریخته و چای سنتی ایرانی را می شویید و آب سرد را خالی می نمایید.

در مرحله بعد نصف فضای قوری را از آب جوش پرکنید. سپس این قوری را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه درمجاورت گرمای غیرمستقیم قرار دهید. دقت داشته باشید پس از جوش آمدن آب، شعله زیر سماور را کم کنید تا صدای قل قل جوشیدن آب پایان یابد.

بهترین زمان مصرف چای، ۱۰ الی ۱۵ دقیقه بعدازدم کشیدن می باشد ولی میتوان در بازه زمانی یک تا چهار ساعته نیز از چای  دم کشیده شده استفاده نمایید.

زمان های ذکر شده در زیر برای یک قاشق چایخوری چای خشک است:

  • سفید: ۴ تا ۵ دقیقه
  • سبز: ۴۵ ثانیه تا ۱ دقیقه
  • سیاه: ۲ تا ۳ دقیقه
  • اولانگ: ۳ دقیقه
  • روبیز: ۵ تا ۶ دقیقه
  • گیاهی/دمنوش: ۵ تا ۶ دقیقه

نکته ۱: برای دم کردن گیاهان مخلوط، کمترین زمان دم کشیدن آن ها را در نظر بگیرید. در ضمن، هرگز آب را دو بار نجوشانید زیرا اکسیژن موجود در آن از بین می رود. برای داشتن یک چای خوش طعم، بهتر است آب سرد تازه را بجوشانید.

پس از تمام شدن چای دم کشیده شده در قوری، مجددا در قوری چای، آب جوش نریزید تا از تفاله چای دوباره چایی آماده کنید چرا که این کار درست نیست.

برای جلوگیری از تلخی چای که به دلیل طولانی ماندن برگ‌های چای در داخل آب است می‌تواند به کمک یک صافی تفاله را از خود چای جدا کنید.

اگر برای دم کردن چای عجله دارید، می‌توانید فقط به مقدار دم کردن چای در کتری آب بریزید. لازم نیست که کتری را از آب پر کنید. بعد از اینکه برای دم کشیدن آب را در قوری ریختید، می‌توانید مجددا کتری را از آب پر کنید.
از ریختن آب گرم در کتری خودداری کنید و از همان ابتدا آب سر به کتری اضافه کنید و فرصت دهید تا بجوشد. زیرا پر کردن کتری با آب گرم و یا داغ، کیفیت چای را پایین می‌آورد.
حواستان باشد آب در کتری زیاد نجوشد زیرا در این صورت چای بی‌مزه می‌شود.

اصول نگه داری چای

– چای خشک را در ظروف دربسته شیشه‌ای یا چینی نگهداری کنید. به این‌گونه نه تنها عمر مفید چای را حفظ کرده‌اید، عطر آن هم دیرتر می‌پرد و خواصش ماندگارتر خواهد بود.

– فراموش نکنید گرما، رطوبت و نور دشمنان اصلی کیفیت و مانایی چای است. ظروف و بسته‌های چای را در یخچال یا فریزر نگهداری نکنید.

– گذاشتن بسته یا ظرف چای در کنار سماور بدترین روش نگهداری آن است. اگر هیچ چاره‌ای ندارید به مقدار نیاز برای دو یا سه روزتان را درون ظرفی بریزید و دور آن را با فویل آلومینیومی بپیچید تا با گرما، نور و رطوبت کمتری در تماس باشد و عطر آن نیز خارج نشود.

– چای هم مثل خیلی مواد خوردنی دیگر تاریخ انقضا دارد. انواع متفاوت آن اگر بدرستی نگهداری شود از 18 ماه تا دو سال با توجه به نوعشان خواص خود را حفظ می‌کنند. به تاریخ بسته دقت کنید و از انبار کردن بیش از نیاز آن خودداری کنید.

– بوی مواد خوراکی دیگر بخصوص مواد تند براحتی به چای خشک سرایت می‌کند و عطر آن را تغییر می‌دهد. از قرار دادن چای در کنار این مواد، بخصوص سیر، پیاز، آبلیمو و… خودداری کنید.


مطالب مرتبط

نظر خود را بنویسید